Roboty szklarskie w domu

Posługiwanie się krajakiem do szkła
nie jest trudne, jeżeli już raz zapoznamy
się z właściwościami szkieł. Kto jednak
rzadko wstawia nową szybę, może
zrezygnować z kupowania krajaka. Lepiej
jest w tym wypadku poprosić szklarza
o dokładne przycięcie szyby. Wprawieniem
jej natomiast można zająć się
samemu. Poniżej podano wskazówki
niezbędne do tej czynności.

Szkło występuje w warsztacie majsterkowicza
głównie w postaci szkła
budowlanego1).

Szkło budowlane dzieli się min. na
szkło okienne oraz szkło surowe walcowane.
Szkło okienne dzieli się na gatunki
I, II i III. Gatunek III szklą okiennego
oraz szkło surowe walcowane
są używane do szklenia zabudowań
gospodarczych i cieplarń. Do zwykłych
okien stosuje się szkło grubości 2 lub
3 mm.

Im większa jest powierzchnia do o
szklenia, tym grubsze musi być szkło.
Inne rodzaje szkła to szkło barwne,
szkło matowe, szkło wzorzyste Ponadto
wyrabia się szkło polerowane grube,
szkło zbrojone (z siatką metalową wtopioną
w taflę szklaną), szkło hartowane
(bezpieczne), używane np. do samochodów
lub drzwi cało szklanych.
Szkło zbrojone sprzedaje się grubości
6 i 7 mm, a szkło wzorzyste — najczęściej
3 i 4 mm; oba rodzaje mają gatunki
I i II. Szkło intensywnie barwione nosi
nazwę handlową „marblit" i jest używane
do celów dekoracyjnych, np.
wykładania ścian Płyty i płytki marblitowe
mają kolory: biały, czarny, seledynowy,
niebieski, różowy i fioletowy.
Kształtki szklane są używane przy budowie,
ścian i stropów. Ze szkła można
wyrabiać również dachówki.
Narzędzia szklarza są stosunkowo
nieliczne .Zadaniem krajaka
do szkła jest takie zarysowanie 'tafli
szklanej, aby można było ją przełamać
w miejscu rysy. Do użytku domowego
opłaca się mieć krajak kółkowy zaopatrzony
w kółeczka ze stali hartowanej
Kółeczka te tępieją stosunkowo prędko,
dlatego jest ich kilka, aby mogły być
używane po kolei.

Przy przestawianiu kółeczek śrubokrętem
trzeba uważać, aby była zachowana
kolejność według numerków wyrytych
na krajaku.

Więcej umiejętności wymaga krajak diamentowy,
wyposażony w malutki diament
przemysłowy. Podczas gdy przy
krajaku kółkowym musimy wywierać
wyraźny nacisk, diament tnie już pod
lekkim obciążeniem. Wycięcia boczne
znajdujące się we wszystkich krajakach
służą do odłamywania wąskich pasków
szkła lud naroży.

Wiertło do szkła jest używane wtedy,
gdy w szybie trzeba wykonać otwór
Nóż szklarski służy do ściągania kitu na
gładko. Można go zastąpić używanym
nożem kuchennym, odpowiednio przyciętym,
o nie za wąskim ostrzu. Ponadto
do robót szklarskich jest potrzebny
dowolnego typu liniał, przy którym tnie
się tafle, a także jakieś zużyte dłuto do
usuwania resztek starego kitu oraz młotek.
Kit szklarski (str. 42) musi być
miękki i dobrze ugnieciony. Trwałe umocowanie
tafli zapewniają szpilki szklarskie.
Sprzedaje się je w postaci odcinków
drutu długości 30 cm, który jest
lekko nacięty co 1,5-2 cm. W miejscu
karbu drut odginamy pod kątem prostym.
Utworzoną w ten sposób szpilkę
pobiją się młotkiem i odrywa przez wyginanie
drutu tam i z powrotem.

Cięcie szkła prowadzi się najlepiej
na równym, niezbyt twardym podłożu
(np. gruba tektura na stole warsztatowym.
Gdy tafla nie leży równo, może pęknąć wskutek nacisku
przy cięciu. Krajak prowadzi się
prostopadle do liniału, z lekkim jednak
pochyleniem ku osobie wykonującej
cięcie. Przy wyborze linii cięcia trzeba
brać pod uwagę odstęp między liniałem
a kółeczkiem (lub diamentem).

Krajak prowadzi się nieprzerwanym ruchem
po tafli, wywierając przy tym
taki nacisk, aby rysował on szybę
z równomiernym, „trzeszczącym" dźwiękiem.
W miejscu tej rysy taflę następnie
lamie się na ostrej krawędzi drewnianej.
Zawsze zaleca się przed próbą przełamania
szyby delikatnie postukać od spodu
linię cięcia młotkiem lub krajakiem.
Przez to rysa pogłębia się i używanie
siły przy przełamywaniu jest często juz
niepotrzebne.
Równą krawędź przełamu można otrzymać
tylko wtedy, gdy rysa jest równomierna
na całej swej długości. Gdy tafla
pęka niejednakowo, pozostające fragmenty
można wyłamać za pomocą
wycięć w krajaku lub szczypcami płaskimi,
ewentualnie nawet zwykłymi obcęgami
do gwoździ.

Wprawienie szyby okienne) rozpoczynamy
od zdjęcia skrzydła okiennego,
które kładzie się na stole warsztatowym
lub na dwóch kozłach, oraz od
starannego usunięcia wszelkich resztek
szklą, szpilek i kitu. Stwardniały, stary
kit usuwa się dłutem.

Nowa szyba nie powinna być ściśle dopasowana
do wielkości otworu, gdyż
wtedy łatwo dojdzie do jej pęknięcia.
Musi ona być tak przycięta, aby przy
każdym boku tafli zostawały 2 mm luzu.
Gdy dajemy szybę do przycięcia szklarzowi,
podajemy dokładny wymiar skrzydła
(ramy okiennej) w świetle wrębów.
Stare okna ulegają niekiedy zdeformowaniu,
tracąc kąt prosty między ramiakami.
Najczęściej nie można tego poprawić
i kształt szyby trzeba dostosować
do zmiany kąta. Szybę wtedy przycina
się wg szablonu tekturowego, dokładnie
pasującego do wrębów, uwzględniając
oczywiście niezbędne luzy.

Teraz już można wrąb wyłożyć kitem.
W tym celu z kitu tworzy się wałeczek
0 grubości ołówka, kładzie do wrębu
i lekko przyciska. Następnie szybę kładzie
się na kicie i również przyciska
Gdy kit jest za twardy, może dojść przy
tej okazji do pęknięcia szyby. Szybę
trzeba naciskać tak długo, dopóki nie
spocznie na warstewce kitu o równomiernej
grubości 2 mm (wyciśnięty ku
górze kit będzie później wyrównany
nożem). Kolejną czynnością jest wbijanie
szpilek w odstępach ok. 15 cm.
Szpilek nie wolno zastępować gwoździami
z główkami.

Po tej czynności kąt między szybą a wrębem
wypełnia się kitem. Za pomocą noża
wyrównuje się kit do równej, skośnej
powierzchni1). Następnie szybę pudruje
się kredą szlamowaną w celu usunięcia
z niej śladów kitu. Z ewentualnym ma-
lowaniem trzeba zaczekać, aż powierzchnia
kitu wyschnie. Trwało parę dni.
Szyby w drzwiach osadza się najczęściej
na cienkiej warstewce .(podkładzie kitu
i przymocowuje listwami przykrywającymi.
Pomiędzy szybę a listewką także
i w tym wypadku konieczny jest cienki
podkład kitu. Można też z kitu zrezygnować
i szybę zabezpieczyć pasemkiem
spienionego tworzywa sztucznego. Jednak
przy drzwiach wystawionych na
zacinające deszcze pewniej jest użyć
kitu.

Oprawiania obrazów jest
oczywiście łatwiejsze niż szklenie okien,
ponieważ nie potrzeba kitu. Taflę szklaną
także i tutaj przycina się z luzem
2-3 mm. Taką samą wielkość powinna
mieć nakrywająca płyta tekturowa. O
prawioną ilustrację (sztych, druk, zdjęcie
itp.) trzeba z reguły zaopatrzyć w passe
-partout (karton z prostokątnym wycięciem
pośrodku). Ilustrację i passe
-partout wkłada się między tekturę a starannie
wytartą szybę i okleja wokół
paskiem papieru. Przy tym należy uwazać,
aby pasek nie był widoczny przez szybę.

Oklejony pakiet układa się w ramie
i umocowuje szpilkami szklarskimi. Teraz
już można przyciąć inny kawałek tektury,
który służy jako przykrycie; przykleja
się go wokoło paskiem papieru do ramy.
Jeżeli rama jest nowa, dopiero teraz
można przybić uszko do zawieszania,
mianowicie tak, aby po zawieszeniu
obrazu nie było widoczne.