Okna
Małe ABC o oknach
Możliwości wykonania okna własnymi
siłami są stosunkowo ograniczone. 0-
prócz mniejszych napraw i pomalowania
możemy mieć jeszcze do czynienia ze
szkleniem okien. Wstawienie nowego
okna jest z reguły zadaniem fachowca.
W prostych wypadkach (garaże, domki
campingowe) można i z tą czynnością
uporać się samemu, zwłaszcza że sprawę
ułatwiają okna wykonane fabrycznie.
Zrobienie okna samemu wykracza poza
możliwości majsterkowicza.
Rodzaje okien trzeba znać, jeżeli zleca
się określone roboty stolarzowi lub gdy
kupuje się gotowe okno w sklepie. Najważniejsze
rodzaje okien
wyszczególniono poniżej:
Okno rozwierane. Konstrukcja, przy której
skrzydła (lub skrzydło) okienne obracają
się wokół pionowej osi.
Okno uchylne. Tylko do podrzędnych
okien (np. klatka schodowa), także przy
bardzo szerokich oknach.
Okno uchylno-rozwierane Typowe rozwiązanie
w budynkach mieszkalnych.
Jedno z obu skrzydeł można zarówno
rozwierać, jak i uchylać.
Okno odchylane Tylko do podrzędnych
okien, podobnie jak uchylne.
Okno przechylne. Rozwiązanie stosowane
przy szerokich, reprezentacyjnych
oknach. Bardzo dobre przewietrzanie,
ale dosyć ciężkie, drogie okucia.
Okno przesuwne. Stwarza możliwości
przesunięcia w pionie lub w poziomie.
Przeznaczone do szkól i szpitali, rzadziej
stosowane w mieszkaniach.
Okno obracane. Idealne w przypadku
większych okien, zbliżonych do kwadratowych.
Często jest połączone z żaluzjami
przeciwsłonecznymi. Skrzydło
może wykonać pełny obrót.
Elementy otworu w ścianie dla okna są
podobnie nazywane jak w przypadku
drzwi. Górne ograniczenie nazywa się
nadprożem. a dolne — podokniem
(na tym ostatnim układa się podokienna
i k. czyli parapet). Lewa i prawa ścianka
otworu w murze nazywa się ościeżami.
Otwór w murze może być zaopatrzony
w węgarek (część ściany wysuniętą
z lica ościeża lub lica nadproża). Do
węgarka przylega wtedy ościeżnica lub
krosno. Jednak obecnie z reguły spotyka
się rozwiązanie bez węgarka, które
jest prostsze.
Gotowe okna, podobnie jak drzwi,
produkuje się z różnych materiałów.
Rozmiary ich są znormalizowane, również
profile ramiaków okiennych mają
znormalizowane wymiary poprzeczne.
Najważniejsze rodzaje gotowych okien:
Okna drewniane spotyka się wszelkich
wielkości i rodzajów, zagruntowane
i nieoszklone lub całkowicie wykończone,
jednokrotnie lub ostatecznie pomalowane
oraz oszklone.
Okna aluminiowe są wykonywane z
kształtowników aluminiowych lub z
drewna pokrytego blachą aluminiową.
Okna aluminiowe nie paczą się i praktycznie
nie wymagają żadnej konserwacji.
Okna z tworzywa sztucznego są wykonane
z kształtowników z polichlorku
winylu. Niekiedy mają konstrukcję nośną
z drewna, aluminium lub stali (ramiaki
zespolone). Pełne ramiaki z tworzywa
sztucznego nie wymagają pielęgnacji,
nie pęcznieją na wilgoci, nie gniją i nie
korodują, obywają się bez malowania,
a w przypadku właściwego wbudowania
są bardzo szczelne.
Najczęściej spotykane u nas są okna
drewniane, przy czym rozróżnia się okna
zespolone, ościeżnic owe i skrzynkowe.
Okna zespolone (szwedzkie) zamiast
skrzydeł zewnętrznych i wewnętrznych
mają pojedyncze skrzydła o podwójnym
oszkleniu, przy czym szyby są osadzone
w odstępie kilku cm od siebie. Skrzydło
składa się z dwu skrzydeł składowych,
zewnętrznego i wewnętrznego, złączonych
ze sobą na wkręty. W razie potrzeby
oczyszczenia szyb „od środka"
skrzydło rozkręca się.
Okna ościeżnic owe (polskie) mają
skrzydła zewnętrzne otwierane na zewnątrz
i skrzydła wewnętrzne otwierane
do wewnątrz. Oba skrzydła są równej
wielkości. Okna te w miastach są niedozwolone,
z wyjątkiem obiektów zabytkowych
i starych budynków.
Okna skrzynkowe (francuskie) mają
skrzydła zewnętrzne i wewnętrzne, oba
otwierane do wewnątrz. Skrzydła wewnętrzne
są szersze i wyższe, a zewnętrzne
— węższe i niższe. Skrzydła wewnętrzne
są przymocowane do ościeżnic,
a zewnętrzne — do ramy zwanej
krosnem. Krosno jest cieńsze i węższe od
ościeżnicy; jest ono trwale z nią złączone.
Okna zespolone są do nabycia następujących
typów:
a) okna jednodzielne 75x73. 75x103,
75 " 133, 75 «133 cm (z wywietrznikiem
u góry);
b) okna dwudzielne: 135 * 135 cm (jedno
ze skrzydeł ma wywietrznik u góry);
c) okna trójdzielne: 195*133, 225 *
*133 cm (w obu przypadkach jedno
ze skrzydeł ma u góry wywietrznik).
Okna ościeżnicowe są do nabycia następujących
typów:
a) okna jednodzielne 47 * 135 cm,
b) okna dwudzielne 107><135, 1 3 7 *
*135 (bez wywietrznika), 137*135 cm
(z wywietrznikiem w jednym ze skrzydeł),
c) trójdzielne 167«135 cm.
Okna skrzynkowe:
a) dwudzielne 107*135, 137*135,
141 * 146 cm (z wywietrznikiem),
b) trójdzielne 171*146 cm.
Drzwi balkonowe:
a) jednodzielne 78*199,5, 78*209.5,
78*219,5, 78*239,5 cm,
b) dwudzielne 135*219,5 cm.
Pierwszy wymiar oznacza wszędzie szerokość
w świetle ościeżnicy, drugi —
wysokość w świetle ościeżnicy. Od
1974 r. produkuje się u nas okna i drzwi
balkonowe zespolone typu Standard,
w innych niż wyżej podane wymiarach:
okna — szerokość w świetle ościeżnicy
45-195 cm, wysokość w świetle ościeżnicy
4 3 - 1 3 3 cm, drzwi balkonowe
— szerokość od 75 cm, wysokość 197-
239 cm. Stolarka Standard, wyposażona
w uszczelki gumowe i nowoczesne
okucia, jest dostarczana wyłącznie jako
konfekcjonowana (ostatecznie pomalowana
i oszklona).
Okna jednodzielne są ze skrzydłem
uchylnym lub rozwieranym lub uchylno-
-rozwieranym. natomiast okna dwudzielne:
z jednym skrzydłem uchylno-
-rozwieranym, a drugim—rozwieranym.
Drzwi balkonowe są wyłącznie
jednodzielne.
Przy wbudowywaniu gotowego okna
postępuje się podobnie jak przy zakładaniu
drzwi. Skrzydło okienne zdejmuje
się, ościeżnicę wsuwa do otworu
okiennego i zaklinowuje, bez przerwy
kontrolując jej położenie za pomocą
poziomnicy i calówki — najpierw prowizorycznie.
Ościeżnicę okienną umocowuje
się za pomocą wkrętów lub
gwoździ wbitych przez nią do specjalnych
klocków cementowo-trocinowych
lub drewnianych, obsadzonych w ścianach
otworu w czasie jego murowania
Przed ostatecznym umocowaniem ościeznicy
zawieszamy skrzydła okienne
i sprawdzamy, czy lekko poruszają się.
Szczelinę między murem a ościeżnicą
napychamy obficie wełną mineralną
lub watą szklaną. Styk ościeżnicy z
tynkiem można zakryć od strony pomieszczenia
listwą drewnianą. Przestrzeń
między progiem ościeżnicy a murem
też uszczelniamy starannie, zanim
położymy podokiennik (parapet) wewnętrzny.
Próg ościeżnicy okiennej musi być zabezpieczony
blachą przed wodą opadową.
Żaluzja aluminiowa, w przeciwieństwie
do żaluzji z drewna lub tworzywa
sztucznego, wymagającej udziału rzemieślnika
przy jej zakładaniu, może być
zainstalowana własnymi siłami. Ze
względów cieplnych powinna znajdować
się zawsze na zewnątrz okna. Przy
usytuowaniu od wewnątrz spełnia ona
wprawdzie zadanie zasłony wzrokowej,
lecz nie zatrzymuje silnego promieniowania
słonecznego. Ponadto sprzyja ona
nadmiernemu nagrzewaniu się szyb
(niebezpieczeństwo pęknięcia).
Drewniane nadproże ościeżnicy lub
krosna okiennego powinno mieć taką
wysokość przekroju, aby mogło zakrywać
zakrywać listwę nośną (górną) żaluzji i podciągnięte
do góry listewki aluminiowe.
Wysokość ta nazywa się wysokością
pakietu. Wynosi ona ok. 8 cm przy łącznej
wysokości żaluzji 150 cm, a ok.
12 cm przy żaluzji sięgającej do podłogi
Reguła: na każde 20 cm wysokości
żaluzji trzeba przyjąć 1 cm wysokości
pakietu.
Listewki żaluzji są umocowane w drabince
sznurowej, za pomocą której
mogą być dowolnie nachylane. Montaż
żaluzji zaczynamy od umocowania listwy
nośnej i założenia drabinek, w które
następnie wkłada się listewki. Z kolei
zakłada się sznury ciągnące, które służą
do podnoszenia i opuszczania żaluzji
Od zewnątrz montowane żaluzje muszą
być jeszcze zaopatrzone w sznury prowadzące
i przytrzymujące, które zapobiegają
trzepotaniu żaluzji o szybę przy
silnym wietrze i dlatego są też nazywane
sznurami wiatrowymi. Są one u góry
przymocowano do listwy nośnej, a u dołu
do kątowników stalowych przyśrubowanych
do ościeżnicy (lub krosna).
Do ich napinania służy specjalne urządzenie
Przy wewnętrznym usytuowaniu można
żaluzję przymocować zarówno do drewnianego
nadproża ościeżnicy, jak i do
muru nadproża okiennego (w ostatnim
wypadku zakrywa się listwę nośną
deską sufitową do zasłon).
Szerokie okna zakrywa się w miarę
możności żaluzją podzieloną na części
To samo odnosi się do drzwi balkonowych
położonych obok okien. Wówczas
potrzebna jest osobna żaluzja do drzwi
i osobna do okien.